Sur les toits de Khajuraho // Na dachu Khajuraho

Texte et photos : Gosh

• 

• 

J’ai rencontré Ashu pour la première fois au pied d’un magnifique temple hindou à Khajuraho. Le garçon se tenait parmi un groupe de jeunes guides, attendant de potentielles victimes. Ashu me branche : « hello, j’aime beaucoup tes lunettes! « , dit-il. Je l’envoie un peu balader, car cette attitude nonchalante ne me plait pas trop sur le coup (plus tard, je découvrirai que derrière cette facette se cache un adorable garçon de quinze ans, doux et gentil). Sans rien lâcher, Ashu accoste Jozek et il nous invite chez lui pour un thé. Bicky, un ami de Ashu se joint en cours de route. C’est ainsi que commence l’aventure avec nos… potes? guides? hôtes? Je ne sais pas comment expliquer sur quoi est basée cette relation.

Pierwszy raz spotkałam Ashu pod oszałamiającą hinduską świątynią w Khajuraho. Chłopak stał w grupce młodocianych przewodników, czekając na potencjalne ofiary w formie naiwnych turystów. Zaczepia więc mnie na Ashu na tania gadkę „hej, jakie masz fajne okulary ”!  Trochę go zbywam, bo nie podoba mi ton i ta nonszalancka postawa (póżniej okaże się, że pod tą przykrywką chowa sie bardzo miły i szczery piętnastoletni chłopaczek). Ashu nie odpuszcza i wyhacza Józka, zapraszając nas do siebie na herbatę. Po drodze dołącza kumpel Asha, Bicky. W taki sposób zaczęła się nasza przygoda z domorosłymi przewodnikami, którzy szybko stają się naszymi kumplami i nie potrafię wytłumaczyć, na czym ta nasza znajomość polega.

Finalement, Bicky résume assez bien : il apprend de nous, et que nous apprenons de lui. Donnant-donnant. Voilà, tout est dit. Par ailleurs, l’intelligence de Bicky nous surprend constamment. Une génération nous sépare , et n’empêche que les garçons naviguent facilement entre nous – « les vieux » et nos ados. Tous deux ont une maturité extraordinaire, surprenante pour leur âge. Ils ont dû grandir rapidement et faire face à un monde de brutes. Ils étudient à distance (tous les trois mois, ils vont passer des examens pendant une semaine), travaillant à la ferme pour aider leurs parents. En attendant, ils gagnent quelques sous supplémentaire guidant les touristes, en anglais irréprochable.

18 letni Bicky mówi, ze my uczymy sie od niego, a on od nas. Wszystko zostało powiedziane. W ogóle iInteligencja Bikiego cały czas nas zaskakuje. Dzieli nas róznica jednego pokolenia, tymczasem chłopaczki z łatwością lawirują między nami, „starymi” i jednoczesnie łapią kontakt z naszymi nastolatkami. Cechuje ich obu jakaś niezwykła dojrzałość, zupełnie nie podobna do ich wieku. Wygląda na to, że dzieciaki musiały szybko dorosnąć i radzić sobie w brutalnym świecie. Obaj uczą się zaocznie i pracują na gospodartwie, pomagając rodzicom. W międzyczasie dorabiają oprowadzając turytów po mieście, władając perfekcyjnie angielskim.

Il y a encore Bharat, alias « The hunter », comme l’appelle Bicky, car il chasse des touristes étrangères 😉  Bharat est un artiste, et crée des sculptures en bronze. Pour mieux assimiler nos prénoms « exotiques », il appelle Ismael – « Smile », et Jozek – « Music ». À Khajuraho, nous sommes finalement restés plus longtemps que prévu et c’est grâce à eux. Nous nous rencontrions tous les jours, commençant toujours par du thé sur le toit chez Ashu.
Des scènes fascinantes se produisent sur les toits plats des maisons indiennes.

Jest też Bharat, którego chłopaki nazywają złośliwie „the hanter”, bo poluje on na zagraniczne turystki;) Bharat jest artysta rzezbiarzem. Aby jakoś oswoić nasze egzotyczne imiona, Bharat nazywa Jozka „Music”, a Ismaela – „Smail”;) W Khajuraho zostaliśmy ostatecznie dłużej, niż na to się zanosiło i po częsci była to ich zasługa. Spotykaliśmy się prawie codzienne, zaczynając zawsze od herbaty na dachu u Asha. W ogóle, na płaskich dachach domów odbywają sie codziennie fascynujące rytuały.

Les gens y mangent, se lavent, sèchent le linge, font voler les cerfs-volants, chassent les singes, se déplacent de toit en toit pour bavarder avec le voisin. Les femmes peignent gracieusement de longs cheveux noirs et brillants. À part boire du thé et manger de délicieux dîners chez les parents d’Ashu, nous n’avons rien fait de spécial… Les gars conduisaient nos gamins sur la moto, Bicky nous a emmenés à sa ferme, où nous avons préparé un délicieux plat avec ses amis. Nous visitions le village à vélo, nous mangions des galettes de pomme de terre dans un pub local. Chaque jour les garçons nous embarquaient dans des choses simples, authentiques et essentielles. C’est ainsi que le temps passe à Khajuraho : lent, chaleureux, un peu idyllique, au milieu de la nature et des animaux.

Hindusi na dachach jedzą, myją się, suszą pranie, przeganiaja małpy, puszczają latawce, przenoszą się z dachu na dach na plotki z sąsiadami. Kobiety z wdziekiem rozczesują długie, lśniące czarne włosy. Poza piciem herbaty i jedzeniem smacznych obiadków u rodziców Asha, nie robiliśmy nic specjalnego. Dzieciaki jeżdziły z chłopakami na motorach, Bicky zawiózł nas na swoje gospodartwo, gdzie przyżądzilismy razem pyszne hinduskie danie. Jezdzilismy na rowerach, jedliśmy placki zimniaczane w miejscowej knajpie, puszczalismy latawce. Same proste rzeczy, ale bezcenne. Tak upłunął nam czas w Khajuraho, trochę swojsko, trochę sielankowo. I nie zamienilibysmy tego czasu na nic.

Saini travaille à la réception d’un hôtel à Khajuraho, où nous nous sommes arrêtés. Il porte des bonnets rigolos, bizarroïdes. Un peu maniéré, on dirait un majordome. Nous devenons quasi intimes, lorsque Saini, pas à l’aise avec le terminal de carte bancaire, se trompe d’un virgule, et nous encaisse une facture multipliée par dix 😉
Professeur des écoles à la retraire, Saini a une excellente réputation au village et un statut respecté ; nous avons vu une fois Bharat, son ancien élève, se prosterner devant lui pour embrasser ses pieds.

Saini pracuje w recepcji hotelu w Khajuraho, w którym się zatrzymaliśmy. Trochę zmamierowany, wygląda jak lokaj i nosi śmieszne, dziwaczne czapki. Nasza relacja schodzi na inny poziom, kiedy Saini, nieprzyzwyczajony do pobierania opłat przez karty bankowe, żle stawia przecinek, i ku naszemu przerażeniu pobiera rachunek pomnożony przez dziesięć;) Emerytowany nauczyciel, Saini ma doskonałą reputację na wsi. Widzieliśmy kiedyś jak Bharat, który był jego uczniem, ukłonił się przed nim w pas i pocałował go w stopy.

Saini s’est fait embauché à l’hôtel pour quelques mois : sa fille de 20 ans attend d’être mariée, et la dote pèse un peu sur ses épaules. « Le futur marié est déjà choisi, et il est très bien », annonce fièrement Saini, lors d’un thé que nous prenons un après-midi chez lui. Je regarde sa fille, une jolie brune, qui parait beaucoup plus jeune que son âge. Avec mon cerveau formaté à l’occidentale, je ne parviens pas à imaginer qu’elle se mariera bientôt avec un inconnu. La petite nous ressert un excellent « masala tea », avec du lait et du sucre, comme le veut la coutume. Je lui demande si elle est prête à se marier. « Non, pas du tout » ! Me dit-elle en rigolant. Les mariages arrangés sont toujours d’actualité en Inde, du moins à la campagne. Les familles respectives (de même caste bien sûr) se rencontrent et prennent ensuite la décision ultime, en accord avec leur enfant. Les parents de la mariée préparent alors la dote (environ 5000€, dans son cas).
Saini rêve d’ouvrir une école primaire dans son village, sans frais pour les plus démunis. Le projet est de construire l’école dans son jardin. Sa femme, institutrice de maternelle,  donne des cours scolaire à domicile. Sa fille, actuellement étudiante pour devenir professeur des écoles, y travaillerait également. Voilà, il n’y a qu’à terminer de compléter la dote, pour commencer à bâtir le projet social.

Saini dorabia teraz w hotelu. Jego 20-letnia córka czeka na zamążpóśjście i na jego barkach spoczywa ciężar posagu. „Mamy już przyszłego zięcia, jest bardzo dobry”, z dumą mówi Saini, kiedy siedzimy u niego na herbacie. Patrzę na jego córkę, ładną brunetkę, która wygląda znacznie młodziej na swój wiek. Mój sformatowany umysł na modłę zachodnią jakoś nie może sobie wyobrazić, że ta mała niebawem wyjdzie za mąż za nieznajomego chłopaka. Sandia dolewa nam jeszcze doskonałej „ masala tea” , z mlekiem i z cukrem. Pytam ją, czy jest gotowa się żenić. „Nie, wcale”! mówi śmiejąc się. Aranżowane małżeństwa są nadal aktualne w Indiach, przynajmniej na wsiach. Obie rodziny spotykają się, a następnie podejmują ostateczną decyzję, w porozumieniu z dzieckiem. Następnie rodzice panny młodej przygotowują posag (około 5000 €). Saini marzy o otwarciu szkoły podstawowej w swojej wiosce, która stanełaby u niego w ogrodzie. Jego żona, nauczycielka, daje dodatkowe lekcje w domu. Pracowałaby tam również Sandia, która obecnie studiuje nauczanie początkowe. Jeszcze tylko trzeba nazbierać na posag i budowa szkolnego projektu może ruszyć pełną parą.

Par ailleurs, engagé par une ONG, Saini effectue des missions dans des écoles publiques dites sensibles. Un tel Janusz Korczak parraine quelques dizaines d’écoles, en sensibilisant les familles et les élèves à l’importance de l’instruction, au droit de l’enfant, à l’hygiène etc. Saini nous a emmenés visiter une école, chez une tribu aborigène Adivasi, qui fait partie des « Intouchables ». Le système de caste en Inde est formellement interdit actuellement, il n’empêche que les Dalits (« oppressés ou opprimés », la caste la plus basse), sont les plus démunis et les moins éduqués, touchés plus particulièrement par l’analphabétisme et le chômage. En général, ils effectuent des métiers sous-estimés (éboueur, croque-mort ou plutôt « crémateur », etc). On considère qu’un Intouchable peut profaner une personne de caste supérieur, et c’est pourquoi les maisons ont été construites en retrait. En effet, pour se rendre au village, un tuk-tuk nous emmène profondément dans la foret, près d’une magnifique rivière de rochers, à côté d’un parc national où gambadent des tigres (enfin… je ne les ai pas vus…). Une petite école se tient au centre, avec un effectif de 35 enfants. Un bâtiment sommaire, fraîchement repeint. Seulement, le problème majeur est l’absentéisme récurrent. Les parents, eux même n’ayant pas reçu d’éducation, ne voient pas l’intérêt d’envoyer leurs enfants au cours. Le serpent se mord la queue, le prof s’arrache les cheveux. Selon Saini, il y a beaucoup d’abus, les gamins sont obligés de travailler, les filles envoyées dans les hôtels ou sont mariées très tôt. Saini revient régulièrement au village, frappe aux portes, rencontre les familles. Il sensibilise, éduque, conseille. Il croit à l’éducation, à l’égalité, à la fraternité. Il croit à l’homme, en dehors des castes, sans division. Sisyphe pousse son gros caillou, il ne le lâche pas. Dévoué et impliqué, il aborde les gamins avec beaucoup d’attention et de respect. Chapeau bas Saini !

Ponadto, zatrudniony przez organizację pozarządową ONG, Saini podejmuje się misji w tak zwanych trudnych szkołach publicznych. Społecznik i pedagog, niczym Janusz Korczak uwrażliwia rodziny i uczniów na znaczenie edukacji i higieny, mówi o prawach dziecka itp. Saini zabrał nas do szkoły do aborygeńskiego plemienia Adivasi, które jest częścią „Nietykalnych”. System kastowy w Indiach jest obecnie formalnie zabroniony, ale Dalici (tzw „uciskani” , którzy przypisani są do najniższej kasty), są najbardziej potrzebującą i najmniej wykształconą grupą społeczną. Ponadto, jest ona szczególnie dotknięta przez analfabetyzm i bezrobocie. Zasadniczo parają się oni pracą, której nikt nie chce wykonywać : wysypiska śmieci, sprzatanie, pochówek zmarłych itp. Uważa się, że Nietykalny może zbezcześcić osobę z wyższej kasty, dlatego ich domy zostały zbudowane daleko od miast. Rzeczywiście, aby dostać się do ich wioski, tuk-tuk prowadzi nas głęboko w las, w pobliże rzeki. W centrum wioski znajduje się mała szkoła, do której zapisanych jest 35 dzieci. Mały, świeżo pomalowany budynek. Jednak głównym problemem, z którym boryka się szkoła, są wszechobecne nieobecności. Rodzice, którzy sami nie chodzili do szkoły, nie widzą sensu w posyłaniu dzieci na zajęcia. Wąż odgryza sobie ogon, a nauczyciel wyrywa sobie włosy z głowy. Saini mówi, że jest wiele nadużyć wobec dzieciaków : zmuszane są do pracy, a dziewczęta wydawane są za mąż bardzo wcześnie. Saini regularnie wraca do wioski, puka do drzwi, rozmawia z rodzicami. Podnosi świadomość, wychowuje, doradza. Saini wierzy w sens edukacji, stawia na równość, braterstwo. Wierzy w człowieka poza kastą i bez podziału. Saini-Syzyf pcha swój wielki kamień pod górę, nie odpuszcza. Oddany i zaangażowany podchodzi do dzieci z wielką uwagą i szacunkiem. Chylimy czoła przed tobą, Saini! Chapeau bas !